CATALONIË

‘L’estaca’: Het andere volkslied

Toen zanger-tekstschrijver Lluís Llach in de winter van 1967/68 thuis op de piano een walsje improviseerde en zijn vrienden iets neurieden in de stijl van ‘tomba, tomba,…’, konden ze niet vermoeden dat L’estaca zou uitgroeien tot een ‘geuzenlied’, niet alleen in Catalonië maar ook in veel andere landen.

Op dat moment maakt Llach deel uit van de Nova Cançó, een groep musici die tijdens de dictatuur van generaal Franco een stevige basis legde voor het moderne lied in het Catalaans naar het evenbeeld van de chanson. Zingen in de eigen taal was niet vanzelfsprekend in een periode waarin het gebruik van het Catalaans aan allerlei beperkingen onderhevig is. De consequenties daarvan ondervindt Llach aan den lijve.

Tekst
Een half jaar na het uitbrengen van L’estaca krijgt de censuur door dat het lied een enorme potentie heeft door de ambigüiteit van de tekst. De hoofdpersoon praat met opa Siset over de paal (l’estaca), waaraan iedereen zit vastgebonden. ‘Als we ons niet los kunnen maken, zullen we nooit kunnen lopen.’ De enige vorm om zich te kunnen bevrijden is om gezamenlijk actie te ondernemen: ‘Als we nu allemaal trekken, zal de paal vallen’. Voor velen gaf de tekst hoop op een betere wereld.Estaca

Llach krijgt een verbod om het lied te zingen, wat de populariteit van het nummer zeer bevordert. Tijdens zijn eerste solo-optreden in het Palau de la Música (Barcelona, 1969) bijvoorbeeld wil het publiek het lied horen als toegift. De zanger legt uit dat hij dat niet mag zingen, vervolgens zet de band de melodie in en de hele zaal brengt L’estaca ten gehore in aanwezigheid van een zwijgende Llach. Daarna wordt het lied een symbool van de strijd tegen het franquisme en krijgt het een bijna mythische status. Een jaar na dit concert wordt de zanger een beroepsverbod opgelegd en gaat hij in ballingschap in Frankrijk.

Siset
cultura_2_f12e_1‘L’avi Siset’ die zo’n prominente rol in de tekst heeft, is Narcís Llansa i Tubau (1887 – 1983) die als kapper werkte in Besalú, waar hij tot wethouder van ERC (Esquerra Republicana de Catalunya, een links-nationalistische partij) werd gekozen bij het uitroepen van de Tweede Republiek (1931). Tijdens de daaropvolgende dictatuur kreeg hij vele vernederingen te verduren. Na zijn pensioen begin jaren zestig woonde hij ’s zomers bij zijn dochter in Verges (Baix Empordà) waar hij de jonge Llach leerde kennen. Deze kwam uit een conservatieve, katholieke familie wiens vader burgemeester en aanhanger van Franco was.  Siset ging met Llach regelmatig vissen op de zandstrandjes langs de Ter en vertelde hem ondertussen over het catalanisme en de Republiek; langzamerhand begon de jonge zanger met andere ogen naar het franquisme en de wereld om hem heen kijken. Deze gesprekken inspireerden hem uiteindelijk tot het schrijven van L’estaca.

Andere versies
In loop der jaren heeft het lied in een buiten Catalonië een enorm succes gehad. Vele musici maakten de ene versie na de andere in zo’n vijftig verschillende talen, zoals het Frans, Baskisch, Grieks, Russisch, Jiddisch, Corsicaans en het Engels. Een van de bekendste vertolkingen is Mury, Pools voor ‘muren’, geschreven door Jacek Kaczmarski. Het werd het lijflied van de vakbond Solidarność en men zong het in de jaren tachtig op talloze bijeenkomsten en stakingen. Tijdens de Tunesische revolutie lanceerden Lakadjina en Yasser Jeradi Dima, dima (de Arabische vertaling van ‘tomba, tomba). Zo maakte L’estaca zelfs deel uit van de Arabische lente.

Enkele versies zijn te beluisteren op de muzieksite van Enderrock. Verder is er een videoclip gemaakt met het lied in zeven talen en muziekstijlen, bijvoorbeeld blues, musette, rumba, reggae, samba en circusmuziek. Maar de meeste impact heeft L’estaca altijd nog wanneer het massaal wordt gezongen op cruciale momenten van de Catalaanse geschiedenis. Ook nu kun je het vaak horen in combinatie met het officiële volkslied Els Segadors.

BewarenBewaren

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Noteer hier je e-mail om dit weblog te volgen.

Binnenkort

Klooster van Pedralbes (Barcelona)

Boek Barcelona van Robert Hughes

De drie romaanse kerken van Terrassa

Cannelloni

%d bloggers liken dit: