CATALONIË

Taal, cultuur en literatuur

De ‘masia’

La Rierola

Een van de kenmerkendste elementen van het Catalaanse landschap is de masia. Het gebruik van deze boerenhoeves mag dan zijn aangepast aan de moderne tijden, de masia is na tien eeuwen nog in volle glorie aanwezig.

Hoewel de woorden masia en mas door elkaar worden gebruikt, bestaat er wel een verschil in betekenis. De mas is een alleenstaand landbouwbedrijf buiten het dorp met bijbehorende landerijen en het huis waar de eigenaren wonen. Dit centrale huis met bijgebouwen, gebaseerd op de Romeinse villa, is de masia.

De eerste hofstedes zijn ontstaan in de 11e eeuw. De zwarte pest en de vele oorlogen zorgden drie eeuwen later voor een decimering van de plattelandsbevolking, waarna de overlevende boeren hun grond uitbreidden met de verlaten terreinen en masies. Meer grond betekende meer financiële mogelijkheden, waardoor ze konden blijven voortbestaan tot de dag van vandaag.

Architectuur en bouwmaterialen
Het huis werd gebouwd met het materiaal dat voorhanden was. In bergachtige streken waren dat ruwe stenen, elders gebruikte men leemsteen. Rond deuren, ramen en bogen kwamen gehouwen stenen. Elke familie kocht de stenen die ze zich konden veroorloven al naar gelang de bewerking of versiering, soms met fraaie figuratieve kunst. Hieraan kon men dus het sociaal-economische niveau van de eigenaren aflezen.

De verdiepingen zijn niet diep, maximaal ongeveer 5 meter. Zodoende zijn de voorgevel en en de achterzijde langer dan de zijkanten. De voorzijde met de voordeur is gewoonlijk gericht naar het zuiden en versierd met een zonnewijzer. De muren zijn zo’n 30-50 cm dik; de stenen werden eerst gevoegd met klei, later met cement of kalk. De afwerking van de gevels is heel divers, bijvoorbeeld gepleisterd of gestuukt, maar niet beschilderd. De hoekstenen en stenen van de deur zijn niet gepleisterd, zodat de belangrijkste constructieve delen zichtbaar blijven.

De wanden tussen de vertrekken waren van hout, baksteen of gepleisterd riet, terwijl de bekleding van gewelven, dak en vloer uit keramiek bestond. Op de vloer van de begane grond lagen ook wel onregelmatige stenen of afgesleten rivierkeien om te voorkomen dat het vee zou uitglijden.

Architectonische modes zijn niet aan deze boerenhoeves voorbij gegaan. Sommige zijn versterkt met torens of hebben galerijen of dakvensters gekregen; andere hebben een verbouwing in modernistische stijl ondergaan of zijn versierd met arceringen. Desondanks is de architectuur van de gevels eenvoudig, bijna minimalistisch. De indruk is die van tijdloosheid, orde en evenwicht, een stevigheid qua vorm en inhoud die typisch is voor de Catalaanse architectonische traditie en doet denken aan de spreekwoordelijke seny (gezond verstand).

Indeling
Hoewel de structuur van iedere masia anders is, bestaat er wel een basisindeling. De begane grond was bestemd voor het vee, zoals koeien, varkens, ezels, kippen en konijnen. Bovendien werd de ruimte gebruikt voor het bewaren van gereedschap of olie- en wijnvaten. Op de eerste verdieping bevond zich de zitkamer, de keuken met schouw (het warmste deel van het huis en het ontmoetingspunt van de familie), de slaapkamers en een open ruimte voor grotere familiebijeenkomsten. Het graan en hooi werd opgeslagen op de zolder, waar ook de kamers voor de knechten en dienstmeisjes waren.

Over het algemeen was ruimte geen probleem. Als er meer kamers of bergplaatsen nodig waren, werd een gebouwtje bijgebouwd. De omvang van de masia is ook te verklaren uit het aantal mensen dat hier doorgaans woonde: de ouders, de hereu of de pubilla (oudste zoon of dochter), de andere broers en zussen, eventueel grootouders en aangetrouwde familie, knechten en herders.

De masia had eveneens de functie van productiecentrum. Er werd wijn, worst en kaas gemaakt, meel gemalen, olijfolie geproduceerd, varkens gemest, wijnvaten in elkaar gezet en espardenyes en ezelsmanden genaaid. De grond van de mas diende diverse agrarische doeleinden. Dit kon land- en tuinbouw zijn, maar ook veeteelt of bosbouw. Als er een bron, put of beek vlakbij was, werd  het land bevloeid.

Huidig gebruik
Door alle maatschappelijke en economische ontwikkelingen is het gebruik van de masia veranderd. Veel draaien nog als boerenbedrijf, maar andere hoeves hebben een nieuwe bestemming gekregen. De masia is vaak al lang in het bezit van de familie die het huis graag als zodanig in ere wil houden. Een manier is de exploitatie als landelijk logeeradres, zoals het huis van de foto: Mas La Rierola (Manlleu, Osona). Anderen kiezen ervoor om door de week in een grotere stad te wonen en te werken om in het weekend naar hun casa pairal (voorvaderlijk huis) terug te keren.

De ‘masia’ volgens Miró
Ook de familie van Joan Miró had een masia in Mont-roig del Camp (Baix Camp). Tijdens een verblijf in 1920 schilderde hij het werk ‘De boerderij’. Het doek werd gekocht door Ernest Hemingway als cadeau voor zijn vrouw die het na zijn dood schonk aan de National Gallery of Art in Washington. Het huis bestaat nog steeds.

69660-primary-0-440x400

Advertenties

5 reacties op “De ‘masia’

  1. Pingback: Wandelroute rond Viladrau (Montseny) | CATALONIË

  2. Pingback: Mas Vallfogona, Sant Cebrià de Valalta (Maresme) | CATALONIË

  3. Pingback: Wandeling Vall d’Olzinelles (Vallès Oriental) | CATALONIË

  4. Pingback: Landelijk logeren: Cal Fuster, Serrateix (Berguedà) | CATALONIË

  5. Pingback: Wandeling langs grotwoningen | CATALONIË

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 14/04/2015 door in Cultuur en traditie en getagd als , , , , , , , , .
%d bloggers liken dit: