CATALONIË

Taal, cultuur en literatuur

Gos d’atura català, oftewel de Catalaanse herder

getzoomCobi, de kubistische mascotte van de Olympische Spelen in Barcelona in 1992, was er een, een ‘gos d’atura’. Een echte atleet, maar dat was dan ook de enige gelijkenis met deze werkhond uit de Pyreneeën, een autochtoon hondenras dat officieel is erkend door de Fédération Cynologique Internationale (FCI).

Anders dan in de rest van Spanje, waar het Herdersgilde eeuwenlang het recht had met hun kuddes dwars over landerijen te trekken, moesten Catalaanse herders zich vroeger zien te bewegen tussen de ingewikkelde mozaïek van boerderijen, landerijen, wijngaarden en bossen. Al deze obstakels creëerden de behoefte om de bewegingen van het vee op een efficiëntere manier te beheersen dan door zelf heen en weer te rennen, met stenen te gooien of de herdersjongen erop uit te sturen. Ze wilden daarom een hond die niet alleen de kudde kon drijven, maar ook de grazende dieren bij elkaar kon houden. Het moest een ‘gos d’atura’ zijn: ‘aturar’ betekent stoppen, tegenhouden.

Zo ontstond in de loop van de 18e eeuw de functionele selectie van honden afgestemd op deze concrete noodzaak. De eisen waren hoog. De hond moest lenig en onvermoeibaar zijn om vliegensvlug te kunnen handelen bij onverwachte reacties van het vee. Een ijzeren gestel was nodig voor de lange werkdagen, de sterke niveauverschillen in de Pyreneeën en de uitgestrekte vlaktes, plus de wisselingen van temperatuur. Om zich te kunnen laten gelden tegenover kuddes van drie- of vierduizend schapen, paarden of koeien werd gefokt op een moedig en sterk karakter. Bovendien moest het dier in staat om zonder al te veel uitleg snel zijn werk te leren en daarna zelfstandig beslissingen te nemen. Alertheid maakte hiervan een onderdeel uit.

Langzamerhand leerden de herders welke fysieke kenmerken het meeste opleverden. Dus werd het een middelgrote hond (wendbaar en tegelijkertijd goedkoop in onderhoud) met een dichte, lange vacht (natuurlijke bescherming tegen de felle kou in de bergen en de hitte in de lager gelegen gebieden) in een donkere kleur (snelle identificatie tussen de schapen en meer respect vanuit het vee). De dubbele hubertusklauw bij de achterpoten diende om zich beter te kunnen vastgrijpen op steil en glibberig terrein.

Het hondenras dat zo werd verkregen, is in 1919 erkend als eerste autochtoon Spaans hondenras. Tien jaar later werd de eerste officiële standaard opgesteld aan de hand van ‘Tac’ en ‘Iris’, winnaars van een concours. Lange tijd is de ‘gos d’atura’ de karakteristieke hond van Catalonië geweest, een werkhond die te vinden was in veel dorpen en op boerderijen. Het ras dreigde echter te verdwijnen door de burgeroorlog, de introductie van andere rassen onder invloed van het toegenomen toerisme (vooral de komst van de border collie) en het gebrek aan belangstelling. In de jaren zeventig kwam een selectieve fok op gang op basis van twee ‘pure’ honden om het ras nieuw leven in te blazen. Het aantal fokkers groeide en in 1984 werd een nieuwe standaard goedgekeurd.

Als je de herder aan het werk wilt zien, ga dan naar een van de diverse kampioenschappen die in heel Catalonië worden gehouden. Bekend zijn de wedstrijden in Castellar de N’Hug (Berguedà), Ribes de Freser (Ripollès), Prades (Baix Camp) en Llavorsí (Pallars Sobirà). In Nederland en België bestaan eveneens clubs van de ‘gos d’atura català’; hun website geeft informatie over de honden, hun verzorging, beschikbare pups, activiteiten, etc.

Door hun onverschrokkenheid en alertheid is de herder ook zeer geschikt als waakhond. Bovendien is het een goed gezelschapsdier, aangezien hij sociaal, intelligent, trouw en vrolijk is. Het energieke, gespierde dier heeft een groot uithoudingsvermogen en werkt graag met een baas, ze zijn dus gek op allerlei hondensporten.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 01/10/2014 door in Cultuur en traditie en getagd als , , , , , , , , .

Noteer hier je e-mail om dit weblog te volgen.

Binnenkort

Wandelroute 'Camí de Picasso'

Het dorpje Gósol

Roman 'Tuin aan zee' Mercè Rodoreda)

De 'alpargata'

Het alternatieve volkslied

%d bloggers liken dit: