CATALONIË

Taal, cultuur en literatuur

‘Cant de la Sibil·la’

sibillaDe ‘Cant de la Sibil·la’ is een van de oude Catalaanse gebruiken rond kerstmis, een lied dat op kerstavond vlak voor of aan het begin van de nachtmis, de ‘Missa del Gall’, wordt gezongen. Het is een liturgisch drama op een Gregoriaanse melodie dat al in de middeleeuwen in veel Zuid-Europese landen ten gehore werd gebracht.

Het ‘Lied van de Sibille’ heeft als titel El Jorn del Judici (De Dag des Oordeels) en het is dan ook een profetie over het einde van de wereld. De sibille, een profetes in de klassieke oudheid, kondigt het Eindoordeel aan en doet andere apocalyptische voorspellingen als contrapunt  voor de blijdschap van de geboorte van Christus.

De rol van de waarzegster is oorspronkelijk gezongen door een jongen, gekleed in tule en een geborduurd zijden gewaad, die met beide handen een groot zwaard vasthoudt. De zanger betreedt de donkere kerk, begeleid door twee koorknapen met kaarsen, al dan niet samen met een cornemuse en grote trom. Dan loopt hij langzaam naar voren met het zwaard in de hand en begint hij het lied te zingen. De strofen worden a capella gezongen; een koor, het orgel of andere instrumenten verzorgen de muzikale intermezzo’s. Soms zelfs met toevoegingen van populaire kerstliedjes, zoals El 25 de desembre (Fum, fum fum) of Hi ha neu a la muntanya.

De originele versie van El Jorn del Judici is geschreven in het Grieks en daarna vertaald in het Latijn. Vanaf de 13e eeuw zijn er versies in meerdere landstalen, zoals het Catalaans en het Provençaals. In Catalonië begon de traditie in de 10e eeuw in Ripoll en deze verspreidde zich vervolgens over de gehele regio, van La Seu d’Urgell tot Valencia, Mallorca en Alghero (Sardinië). In 1575 verbood het Concilie van Trente het lied, omdat de conferentie tradities buiten de officiële kerkliturgie ongewenst vond. Desondanks bleef men het in de kerken van Mallorca en Alghero zingen, de bisschoppen aldaar trokken zich niets van het verbod aan. Pas in 20e eeuw wordt het lied weer algemeen gezongen in Catalaanstalige gebieden. In 2010 verklaarde de Unesco het tot Immaterieel Werelderfgoed.

Elke stad geeft een eigen invulling aan de ‘Cant de la Sibil·la’. Wat betreft de keuze van de sibille, dit kan een jongen, meisje of vrouw zijn, vaak een professionele zangeres. De bijbehorende kleding is een witte of gekleurde tuniek, soms geborduurd, en meestal draagt de zanger een cape en hoofddeksel in dezelfde kleur als de tuniek.

Er zijn altijd verschillende melodieën in omloop geweest. In de 19e eeuw noteerden  muziekhistorici enkele versies in transcriptie, waardoor een beperkt aantal op schrift werd gesteld. De huidige bewerkingen zijn allen gebaseerd op de toen vastgestelde partituren.

Het lied is vele malen op de plaat gezet. Zo is er een vertolking door ‘La Capella Reial de Catalunya’ onder leiding van Jordi Savall met zang van Montserrat Figueras. Ook zijn er meerdere filmpjes van de ‘Cant de la Sibil·la’ te bekijken, zoals onderstaande video van de kathedraal Santa Maria del Mar in Barcelona.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Noteer hier je e-mail om dit weblog te volgen.

Binnenkort

Wandelroute 'Camí de Picasso'

Het dorpje Gósol

Roman 'Tuin aan zee' Mercè Rodoreda)

De 'alpargata'

Het alternatieve volkslied