CATALONIË

Taal, cultuur en literatuur

Catalaanse windroos

windroosOp deze foto van de windroos op het dorpsplein van Vilamalla (Alt Empordà) zie je dat het Catalaans, behalve de gebruikelijke benamingen, ook eigen woorden heeft voor de windstreken: tramuntana (noord), gregal (noordoost), llevant (oost), xaloc (zuidoost), mitjorn (zuid), garbí / llebeig (zuidwest), ponent (west), mestral / cerç (noordwest).

Het woord ‘tramuntana’, dat al werd gebruikt door de Middeleeuwse schrijver en filosoof Ramon Llull, geeft aan dat het wind van over de bergen is. Een gevreesde wind in de Alt Empordà, vooral ‘s winters. Een strak blauwe lucht en lage temperaturen zorgen voor een felle, koude wind die over de vlakte waait en dagenlang kan duren. De volksgezegdes ‘tramuntana, ni bona ni sana’ (‘noordenwind, niet goed en niet gezond’) en ‘la tramuntana el cap enravana’ (‘van de sterke wind krijg je hoofdpijn’) zeggen al genoeg.

Het tegenovergestelde is de ‘xaloc’, een wind die voor hittegolven kan zorgen, omdat deze uit Noord-Afrika en de Sahara komt. Als deze wind regen meebrengt, is alles bedekt met een laagje modder afkomstig van het woestijnzand. Het woord is afgeleid van het Arabische ‘shaluq’, met dezelfde betekenis.

Al deze winden komen voor in ‘Jota marinera’, een traditioneel lied uit Mallorca dat Maria del Mar Bonet in verschillende versies op cd heeft gezet. Het gaat onder andere over een zeemansvrouw die altijd kijkt waar de wind vandaan komt en steeds op mooi weer hoopt.

Hieronder de tekst:

Llevant, xaloc i migjorn,
llebeig, ponent i mestral,
tramuntana i gregal.
Vet aquí es vuit vents del món.

Una dona marinera
sempre mira d’on ve es vent,
tan si és llevant com ponent
es bon temps sempre l’espera.

Qui s’enamora no es cansa
si vui amb l’opinió
que després d’una maror
sol venir una bonança.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 16/01/2013 door in Taal en getagd als , , , , , .

Noteer hier je e-mail om dit weblog te volgen.

Binnenkort

Wandelroute 'Camí de Picasso'

Het dorpje Gósol

Roman 'Tuin aan zee' Mercè Rodoreda)

De 'alpargata'

Het alternatieve volkslied